wetsvoorstel afschaffen CKV

Eerst maar de emotionele reactie. Want dit raakt zeg! Het vak CKV dreigt afgeschaft te worden. Hoe bizar. Net na het advies van de verkenningscommissie waarin echt hele andere dingen staan. Het is echt te bizar voor woorden om je baan, je vak waar je zo enthousiast over bent, bedreigd te zien worden door je eigen overheid! Is er een CKV-haat- campagne bezig? Is dit een verborgen haat-actie van iemand bij de overheid? Eerst de cultuurkaart (echt een minimaal bedrag op de hele begroting met enorm rendement) wegbezuinigen en nu het hele vak wegdoen!

Letterlijk staat er in het wetsvoorstel: “Afschaffen CKV en culturele vorming als wettelijke verplichting”. Met als reden: meer ruimte voor scholen om aandacht te besteden aan de kernvakken (wiskunde, nederlands, engels) En om een kwaliteitsimpuls te geven aan de culturele vormende taak van het onderwijs.

Leven we echt in een land waar cultuuronderwijs zo in de marge gedrukt gaat worden? Een vak wat broodnodig is voor opgroeiende jongeren. In een periode waar hun identiteit gevormd wordt is het erg belangrijk de juiste verhalen over de wereld aan jongeren mee te geven. Kunst biedt deze verhalen: het verhaal van het durven en het proberen. Van het al doende leren. Van onderzoek en experiment. Jongeren leren de creativiteit in zichzelf te ontdekken, zich uitdrukken in een andere taal dan woorden en cijfers, ze leren dat proberen, fouten maken, uniciteit, subtiliteit en schoonheid belangrijke onderdelen van het leven zijn. Kunst leert jongeren dat er meerdere perspectieven zijn om dingen vanuit te bekijken, dat er meerdere antwoorden op een vraag gegeven kunnen worden.

Kortom, zoals ik al vaker heb verwoord: kunst en cultuur zijn belangrijk en worden telkens onderschat. Dit is een kenmerk van zaken die belangrijk zijn: ze zijn vaak zo vanzelfsprekend, zo subtiel. Duidelijk is dat het wetsvoorstel verre van subtiel is. Het lijkt meer op een botte bijl, een mes in je rug.

Edited: september 21st, 2012

CEOB 20 en 21 januari

Als cultuurcoordinator wil ik graag contacten leggen met verschillende cultuuraanbieders in het land. Hiervoor hoef ik niet meer het hele land door, want er wordt een beurs georganiseerd die veel aanbieders van cultuur voor scholen bij elkaar brengt! Kijk op deze site http://www.ceob.nl/en probeer via twitter of linkedin een kortingscode te krijgen en je kan zelfs gratis naar binnen! Ik zag al een heel aantal grote aanbieders op de lijst van deelnemers staan, waarmee ik graag zou willen praten over hun cultuuraanbod en mogelijkheden voor mijn school. Tip van de dag dus!

Edited: november 30th, 2011

de slingerbeweging

Onderwijs en vernieuwing horen bij elkaar. In het klein gebeurt dit bijvoorbeeld door als docent niet ieder jaar dezelfde lessen te geven, maar door het jaarlijks actualiseren en vernieuwen van de lessen. Het is bij mij zelfs zo erg dat ik ieder jaar alles helemaal omgooi. Maar ik denk dat die onrust en vernieuwingsdrang bij mezelf vooral voortkomt uit onzekerheid en de snelheid waarmee ik me als docent ontwikkel. Ieder jaar ben ik weer wat wijzer en vind ik dat ik de lessen beter kan geven dan het jaar ervoor.
In het groot is die vernieuwingsdrang in het onderwijs ook zichtbaar. De overheid stapelt verandering op vernieuwing. Het hoort erbij. Onderwijs moet bovenop de actualiteit zitten om relevant te zijn. Aan de andere kant gaan de processen binnen onderwijsorganisaties lang niet zo snel als de samenleving verandert. En dat is ook wel weer mooi, want zo slaat niet iedere nieuwe trend de continuïteit lam.

Maar nieuwe trends? Het grappige is dat ik als redelijk jonge docent al een zich herhalende beweging zie. Op dit moment is het idee van de overheid om alles weer vast te leggen, de exameneisen in het voortgezet onderwijs te verscherpen en de aandacht naar de kernvakken nederlands, engels en wiskunde te laten gaan. Over een tijdje komt waarschijnlijk het nieuwe leren (ideeën die deels in De Nieuwe Onderbouw (1993) en het Studiehuis (1998) terugkwamen) weer terug.
Het is grappig dat ik die slingerbeweging nu zelf meemaak en nu ook een beetje mee mag doen met het cynisme van de ‘oudere garde’ die dit waarschijnlijk al vele malen heeft meegemaakt.

Edited: november 30th, 2011

Oproep tot behoud van de Cultuurkaart

Aanstaande maandag 27 juni wordt in de tweede kamer het de voorgenomen bezuinigingen op cultuur besproken.

Al een aantal weken vliegen de acties en de petities mij om de oren. Het valt op dat er veel georganiseerd wordt en dat de online bereidheid tot actie groot is. Het kost ook niet veel moeite een petitie te ondertekenen, ik heb er tientallen ondertekend.
Het is tekenend voor deze tijd dat er geen een groot verhaal meer is waaraan de acties tot behoud van de cultuur in Nederland is te herkennen. De versnippering, de veelheid aan ideeen, de vele petities, de online-discussies op verschillende fora, de verschillende manieren waarop er op de voorgenomen bezuinigingen gereageerd wordt, het is typisch voor de tijd waarin we nu leven. En juist dit, juist het duiden van deze tijd, het bewust maken van jongeren van deze tijd en van onze historie, van onze cultuur, juist dit wil ik als CKV docent blijven doen! Daarom, voer actie! Doe dit op je eigen manier, loop mee met de mars, onderteken de vele petities, mail de leden van de tweede kamer, tweet over wat jij vindt van de kaalslag en vergeet hierbij ook de Cultuurkaart niet.
Want zonder de Cultuurkaart, die het mogelijk maakt om jongeren in contact te brengen met (wat mij betreft veel actuele) kunst, groeit er een generatie op die net als Halbe Zijlstra totaal geen notie heeft van kunst en cultuur. Dit moeten we voorkomen!

Edited: juni 25th, 2011

Met kunst je school verrijken (1)

Natuurlijk ben ik als kunstdocent voor een maximaal bereik van de kunstvakken in scholen. Ik ben overtuigd van mijn eigen vak, van het belang ervan en als ik dat niet zou zijn zou ik een slechte vakdocent zijn. Kunst is een essentieel vak, leren over kunst en cultuur is onmisbaar voor jongeren! Kunst verdient dus een prominente plek in het curriculum van scholen.
Vraag ieder ander vakdocent en hij zal met overtuiging zijn eigen vak in deze zin op de plek van het vak ‘kunst’ invullen. Maar toch. Geen enkel ander vak moet zo vechten voor zijn bestaan binnen de school als de kunstvakken. Over Frans of Wiskunde wordt door niemand moeilijk gedaan. Die vakken behoren vanzelfsprekend tot de kennisbasis van scholen. Kunst heeft deze positie ook, maar lang niet altijd vanzelfsprekend. Ik heb al vaker mentorgesprekken, orthodontistbezoeken en inhaaltoetsen genoemd die steevast onder mijn vak plaatsvinden. En op dit moment tellen de kunstvakken even niet mee als het gaat om het gemiddelde eindcijfer van leerlingen die in klas 3 in de bespreking (leerlingen die tussen zittenblijven en overgang in zitten qua cijfers) zitten.

Ondertussen hoor ik over teruglopende leerlingaantallen op scholen. Over het belang van een goede uitstraling van een school, over dat een goede profilering van je school leerlingen kan trekken en vraag me af wat een school bezielt als juist dit vak met zoveel uitstraling zo in de marge wordt gezet.

Maar dat is niet een argument voor meer kunst en cultuur op school. Bij lange na niet. Het belang van kunst is meer dan alleen maar een betere profilering of uitstraling. Het belang ligt veel meer in de kunst en cultuur zelf. Leren over kunst is leren over jezelf, over deze tijd, over je omgeving, de maatschappij. Leren over kunst is leren reflecteren op wat je ziet. Kunst maken is worstelen met materialen, is keuzes maken die niet voor de hand liggen, is divergent denken. Kunst bezoeken is genieten, concentreren, kijken, luisteren en soms verrast worden. Kunst daagt je uit!

Edited: maart 11th, 2011

Halbe Zijlstra moet nog veel leren

Debatten over gesubsidieerde kunst lopen vaak uit op verhitte discussies tussen voor en tegenstanders. Deze discussies gaan over de waarde van kunst, over het legitimeren van je vak. De waarde van kunst is niet meer vanzelfsprekend in deze tijd. We moeten het weer uitleggen. Als kunstenaar en/of kunstdocent heb je in zulke discussies mijns inziens de verantwoordelijkheid om de nuance te blijven zoeken. Dit is best moeilijk, je moet goed luisteren, niet in de verdediging schieten, niet te emotioneel reageren (terwijl je ondertussen van alles voelt over de aanvallen op jouw vak) een helder verhaal hebben, etc. Praten over kunst is iets waar je lange zinnen voor nodig hebt, met een aantal makkelijke onliners kom je er niet.  Ik probeer het ook en moet dit gesprek ook aangaan, want in mijn lessen is het dit jaar bijna iedere dag raak: “Mevrouw, waarom hebben wij dit vak eigenlijk? Het is toch helemaal niet nuttig? Wat leer ik hiervan?”

Zelf vind ik het lastig om niet in de verdediging te schieten. Of om niet met kort-door-de-bocht argumenten aan te komen over de economische waarde van kunst. Die is er zeker, maar niet altijd. En dit is zeker niet de belangrijkste bestaansreden van kunst.

Zoals ik het zie zijn er gelukkig veel verschillende mensen op deze wereld. Een aantal daarvan zijn kunstenaars; tekenaars, schilders, filmmakers, theatermakers, ect. Deze mensen communiceren op hun manier. En vaak is dit een bijzondere manier, een manier die inspireert en die de boodschap van wat ze ook maar willen vertellen, diep binnen laten dringen. Soms is dit alleen maar een klein lichtpuntje, iets waar je om moet lachen, of even over moet nadenken. Soms is dit een ware blikseminslag die maakt dat je op een andere manier de wereld inkijkt dan voorheen. In ieder geval zijn kunstenaars in staat om iets over te brengen op een ander niveau dan alleen maar via de geijkte wegen. Dat is zo mooi aan kunst, het zoekt telkens nieuwe wegen, nieuwe oplossingen. Kunst heeft de verbeelding tot zijn beschikking en daarmee wordt een veel grotere wereld geopend dan de reële wereld met zijn kaders en regels. En verbeelding is een krachtig instrument. Ook voor niet-kunstenaars. Met verbeelding ga je in je hoofd verder dan in werkelijkheid mogelijk is. Verbeelding is ook inlevingsvermogen, het is meerdere kanten van een medaille bekijken, het is, juist omdat je die meerdere kanten ziet, genuanceerd denken, het is innovatie, het is zo belangrijk in deze maatschappij waar juist vervlakking, ongenuanceerdheid, rechtlijnigheid en simplistische onliners gevaarlijk op de loer liggen.

Ik merk bij leerlingen dat mijn vak soms woede en agressie opwekt. Dit vak is zo anders dan de andere dingen die ze op school krijgen. (En nou wil ik niet zeggen dat ik alles zo goed doe) maar bij mij worden leerlingen uitgedaagd om anders na te denken, om te reflecteren op wat ze aan kunst en cultuur om zich heen zien en daarmee ook te reflecteren op zichzelf en de wereld zoals die zich voordoet aan hen. Sommige leerlingen vinden dit een brug te ver. Het staat zo ver van hen af, het is zo anders en daarmee beangstigend, dat ze er boos en geïrriteerd van worden. Juist deze leerlingen probeer ik te winnen voor de kunst. Het leuke aan kunst is namelijk dat het overal raakvlakken mee heeft. Dus ook deze leerlingen kunnen genieten en geraakt worden door kunst die hen aanspreekt. Alleen weten ze dit nog niet. Ik probeer het ze aan te reiken. Ik zie dit ook als een hoog doel, zoveel mogelijk leerlingen in aanraking brengen met kunst, ze ervan te laten genieten. Want voor je het weet krijg je mensen zoals Halbe Zijlstra die dit absoluut niet hebben meegekregen in hun opvoeding. Die dingen roepen als ‘Niet Raad voor Cultuur maar publiek moet bepalen wat goede kunst is’ (zie artikel in Vrij Nederland: http://bit.ly/h9t1KF) Beste Halbe Zijlstra heb jij niet verder nagedacht dan dit? Wil jij echt de gemiddelde smaak laten zegevieren in de kunst? Wil jij echt alleen maar dingen steunen die juist geen steun nodig hebben omdat daar al publiek op af komt? Juist diversiteit, risico’s nemen, een voorhoedegevecht voeren is belangrijk voor een goed kunstklimaat. En een goed kunstklimaat is weer zeer belangrijk voor…

Nou, dat mag je zelf uitdokteren. En als het je niet lukt, ben je welkom bij mij op school. In mijn CKV lessen. Misschien steek je nog wat op!

Edited: januari 13th, 2011

confronterende ontdekking

Al een tijdje ben ik bezig mijn visie op kunsteducatie te verwoorden. Het hebben van een visie is natuurlijk mooi, maar wat komt er van terecht in de praktijk? Leef ik mijn visie ook na? Komt mijn visie tot uiting in de dingen die ik doe, de keuzes die ik maak?

Als het goed is gebeurt dit allemaal, want waarom zou je anders een visie hebben?

Confrontatie

Helaas. Na analyse van mijn lessen heb ik een confronterende ontdekking gedaan. De lessen die ik geef blijken helemaal niet zo uit mijn visie voort te komen. Ik ben nog steeds erg druk met het zgn ‘classroom management’. Leerlingen stil krijgen, ruimte voor mijn verhaal van die dag, leerlingen motiveren, voor de 100ste keer het nut van het vak uitleggen, voor de 100ste keer de opdrachten uitleggen, etc. Best erg he? Ben dus vooral bezig met dingen die voorwaardelijk zijn voor goede lessen.

Urgent en belangrijk

Ik ben dus druk met de dingen die urgent zijn. Maar de dingen die belangrijk zijn (mijn waarden/opvattingen, mijn visie/missie dus) sneeuwen onder. Ik vind bijvoorbeeld leerlingen laten reflecteren en leerlingen feedback geven belangrijk, maar pas dit te weinig toe.

Ik loop vast op structuur. Of eigenlijk het ontbreken daarvan in mijn lessen.

Als kunstdocent ontregel ik graag, mijn Ckv lessen mogen best een heel andere soort lessen zijn in het dagelijkse ritme van de leerling. Bij Ckv wordt er anders geleerd, gewerkt en lesgegeven. Ik wil leerlingen inspireren, ramen en deuren openen in hun hoofden. Het is dus niet erg dat mijn lessen qua opzet anders zijn dan al de andere vakken die leerlingen krijgen. Bij Ckv mogen er onverwachte dingen gebeuren. Spontane discussies, bijdragen van leerlingen, uitstapjes naar een museum en cultuurdagen maken deze lessen tot hopelijk inspirerende lessen. Door inspiratie krijgen leerlingen nieuwe inzichten.

Maar leerlingen krijgen ook nieuwe inzichten door zelf op onderzoek uit te gaan. En door feedback te krijgen en te reflecteren. Deze dingen komen te weinig aan bod in mijn lessen omdat ik aan de ene kant zoveel ruimte laat voor inspiratie middels het onverwachte, door het ontregelen van alles, dat ik ondertussen heel erg druk ben grip te houden op deze inspirerende ontregelende lessen.

Dit wil ik dus anders.

Als superchaoot gedij ik zeker bij ontregelen. Dit is mijn tweede natuur. Maar er moet ook geregeld worden. Leerlingen moeten een heel leerproces doorlopen, ze moeten daar ook feedback op krijgen en ze moeten die feedback en beoordelingen op tijd krijgen. Dit maak ik even mijn missie voorlopig. Zodat mijn missie eindelijk bij mijn lessen gaat passen.

Edited: november 29th, 2010

Visie onder woorden brengen deel 2

Ik denk dat mijn missie voor Kunsteducatie sinds de start van mijn loopbaan als docent redelijk hetzelfde is gebleven, namelijk  door Kunsteducatie een wereld voor leerlingen openen, ramen en deuren openen in hun hoofden. Ik wil leerlingen inspireren.

De onderbouw

In de onderbouw gaf ik tekenen en kon ik mijn visie en missie niet goed uitdragen. In de tekenlessen kwam de wereld van de kunst en cultuur nauwelijks aan de orde, er moest zoveel anders gebeuren in de tekenlessen. Destijds was ik wel op zoek naar hoe ik de breedte van het vak kon laten zien. Dit deed ik dmv vakoverstijgende projecten te maken samen met collega’s Drama, Muziek en Handvaardigheid. Helaas moest het maken van deze projecten in onze vrije tijd gebeuren, er was vanuit de school geen geld beschikbaar. Wel werden wij als leergebied Kunst en Cultuur tot voorbeeld gemaakt voor de hele school, de nieuwe onderbouw en het werken in leergebieden moest nog ontwikkeld worden en wij waren goede pioniers. Ook kwamen wij in de knel met onze doelstelling dat projecten volledig interdisciplinair moesten zijn, maar daarin niet goed slaagden. Door onmogelijke roostering van onze vakken, konden de lessen niet gezamenlijk gegeven worden en lieten wij ieder in ons eigen vakgebied groepen leerlingen  aan een deel van het project werken, om dit in een uitvoering aan het einde van het project samen te laten komen. Ook hing de dreiging van het korten in uren boven ons hoofd.

Het vak drama

Het vak Drama was nog geen vak op school, als dat er wel zou komen zou dit minder uren voor tekenen, handvaardigheid en muziek betekenen. Hier zijn we uiteindelijk mee akkoord gegaan, omdat we Drama dusdanig belangrijk vonden, dat we daar delen van onze uren voor over hadden. Ook de dreiging van het opgaan van het vak tekenen en handvaardigheid in het vak beeldend hing in de lucht. Op zich een ontwikkeling waar ik achter sta, maar op mijn school zou het de helft minder uren betekenen en dat was een minder fijn perspectief.

Een nieuw vak: CKV

Het vak CKV kwam als geroepen voor mij. Terwijl ik tijdens mijn DBKV studie nog erg treurig gestemd was over dit vak, namelijk dat het nauwelijks inhoudelijk is, te algemeen en dus zonder enige verdieping (ik wilde leerlingen gedegen kunstgeschiedenis laten volgen om zo chronologisch een beeld van de kunsten te kunnen geven en dat kan nooit bij CKV) vind ik het nu een vak wat ontzettend belangrijk is. Juist omdat dit vak de hele breedte van de Cultuur beslaat, er als het ware als een helikopter boven hangt, komt de wereld van de Cultuur, divers en breed als deze wereld is, in volle omvang het klaslokaal en zo het leven van de leerlingen binnen. Dit vind ik belangrijk, dat er een realistisch beeld wordt gegeven van hoe de Cultuur er op dit moment uitziet. Wat gebeurt er op dit moment in het theater, in de muziek, in de vormgeving, de beeldende kunst? Wat zijn de nieuwste ontwikkelingen, welke discussies zijn er?

Belang van CKV

Leerlingen moeten kennismaken met Cultuur omdat dit een gebied is wat ontzettend verrijkend is voor mensen. Alleen al het kunnen genieten van Kunst en zo even ontsnappen aan het dagelijkse leven is een ervaring die zorgt voor het even boven je eigen beperkte wereldje uitstijgen. Dit kan niet anders dan van positieve invloed zijn in hoe je daarna in je eigen wereld terugkeert.

Het ontdekken van strategieën vanuit de kunstwereld, die de blikken van mensen kan sturen, manipuleren, op het verkeerde been zetten, maar ook  mensen kan aanzetten tot nadenken of tot het aanschaffen van producten, leert leerlingen hoe beelden werken en ook hoe ze op een goede manier deze maatschappij vol beelden kritisch zou kunnen benaderen. Als voorbeeld geef ik hierbij een leerling die niet kon geloven dat de superrealistische historische wereld uit de film ‘the Gladiator’ compleet door CGI, door de computer dus, geschapen was. Deze leerling kwam daar achter na het zien van delen uit the making of van de film ‘the Gladiator’ in de CKV-les over film en was licht ontgoocheld.

In de wereld van Kunst en Cultuur is spel, het maken van fouten, het uitproberen, het helemaal overnieuw beginnen, risico’s nemen, het procesmatig werken, volop aanwezig. Het zelf creëren van producten binnen de kunsten, maar ook het analyseren van kunstwerken en het leren over hoe deze kunst tot stand is gekomen, geeft leerlingen belangrijke gereedschappen om ook in het dagelijks leven verder te komen.

Ook het leren reflecteren is een gereedschap die bij de kunstvakken geleerd wordt en belangrijk is voor opgroeiende jongeren.  Bij de kunstvakken wordt er gereflecteerd op wat er te zien is, wat leerlingen hebben ervaren en wat leerlingen hebben gedaan gedurende het maakproces van een eigen gecreëerd kunstwerk. Ze moeten goed kijken, terugkijken, analyseren, hun eerste oordeel uitstellen, naar aanleiding van reflectie nieuwe wegen inslaan in een maakproces en hun eigen houding onderzoeken. Allemaal competenties die zo belangrijk zijn in het dagelijks leven.

Kortom: de kunstvakken zijn rijk en belangrijk. Niet alleen voor getalenteerde leerlingen maar voor ieder mens.

Edited: oktober 30th, 2010

Visie onder woorden brengen

Ik studeer aan de Masteropleiding Kunsteducatie en moet mijn visie nu gaan verwoorden. Dit is nog best lastig! Waarom vind ik kunsteducatie belangrijk? En hoe moet kunsteducatie gegeven worden? Ik merk dat ik alle kanten opschiet. Mijn ideeen erover worden wel steeds meer helder, namelijk dat bij de Kunstvakken een andere manier van leren te vinden is en dat die manier van leren erg belangrijk is voor je ontwikkeling. Bij de kunstvakken werk je aan kennis en vaardigheden die in de hedendaagse maatschappij en waarschijnlijk helemaal in de maatschappij van de toekomst, steeds meer belangrijk worden. Ik noem creativiteit en innovativiteit, maar ook reflectie die je bij de kunsten vindt op jezelf en op de wereld om je heen. In de kunst kan en mag alles gezegd worden, is er ruimte voor op het eerste gezicht onlogische verbanden (die veel kunnen opleveren) wordt er gereflecteerd en ga zo maar door. (en dat ‘ga zo maar door’ wil ik ook expliciet maken, evenals het mooier en beter verwoorden van deze visie)
Dus komt u maar met reacties, tips, kritieken etc.

Edited: oktober 21st, 2010

kunstenaar en docent

Mijn visie op docent-zijn in de kunstvakken is dat je als docent ook kunstenaar moet zijn. Wil je leerlingen kunnen begeleiden in het creatieve proces, dan moet je weten wat zo’n proces is, je moet er doorheen gegaan zijn. Op de docentenopleidingen wordt hier veel aandacht aan besteed. Als student kom je gelijk in aanraking met het grote spanningsveld die de rest van je leven voelbaar blijft, namelijk het spanningsveld tussen je docentschap en je kunstenaarsschap. Op de opleiding is het een gevecht, je hebt heel veel theorievakken en wil tegelijk ook vol voor je praktijkvakken gaan en dit gevecht wordt nog erger als je aan het werk gaat. Als startende docent heb je je handen vol aan het blijven staan voor de klas, het goed organiseren van je lessen, het leren orde houden en het zorgen voor goede lesinhouden. Ik was bewust part-time docent na mijn studie en ben dit nog steeds, toch moet ik vechten voor tijd om mijn eigen werk te maken.

Mijn eigen kunstenaarsschap, mijn opvatting over kunst, mijn worsteling met kunst is motor voor mijn docentschap. De reden dat ik kunst maak is voor mij ook de reden om kunst te doceren.

Ik merk dat ik snel weer in mijn atelier aan het werk moet, ik begin namelijk een beetje cynisch te worden. Gisteren had ik een ontzettende discussie met een leerling over waarom Legoworld geen geschikte culturele activiteit is. En ik kreeg een andere leerling voor me die me zei dat zijn ouders CKV ook een stom en nutteloos vak vinden. En in plaats van dat er een vuurtje aanging bij mij om juist deze zieltjes voor de kunst te winnen, voelde ik me heel erg moe worden.

Aan de kunst dus, te starten met dit weekend. U hoort nog van me!

Edited: oktober 13th, 2010

Get Adobe Flash playerPlugin by wpburn.com wordpress themes